Maastricht maakt zich op voor de viering van de 54e Heiligdomsvaart. Deze wordt in juli 2011 gehouden. Elke zeven jaar, zoals de van oudsher geldende traditie aangeeft, komen duizenden pelgrims naar Maastricht met als hoofddoel een bezoek aan het graf van de eerste bisschop van Maastricht, Sint Servatius. Sint Servatius, Armeniër van geboorte, leefde in Maastricht van circa 375 tot 384 n.C. In 384 werd hij begraven langs de heerbaan die Keulen via Maastricht met de Kanaalkust verbond. De mens Servatius had door zijn leefwijze zo’n diepe indruk achtergelaten dat direct na zijn dood mensen pelgrimeerden naar zijn graf.
Het pelgrimeren naar het graf van Sint Servatius nam dergelijke vormen aan dat door zijn opvolgers de bisschoppen Monulphus en Gondulphus achtereenvolgens een houten kerkje en nadien een templum magnum werden gebouwd. De huidige basiliek stamt uit de eerste helft van de elfde eeuw. De verering voor Sint Servatius heeft nimmer ingeboet. De Maastrichtenaren zijn nog steeds trots op hun eerste bisschop en het geloof dat hij in onze streek heeft gebracht.
Hoe en wanneer de zevenjaarlijkse Heiligdomsvaart is ontstaan is niet bekend. Een eerste officiële melding gaat terug naar het jaar 1391. Een Heiligdomsvaart wordt gekenmerkt door de volgende feitelijkheden: er is sprake van een erkende bedevaart en de daaraan gekoppelde Heiligdomsvaart wordt met een vaste regelmaat (elke zeven jaar) gehouden. Tijdens de Heiligdomsvaart vinden openbare reliekentoningen plaats en voor de pelgrims zijn buitengewone geestelijke gunsten (lees: aflaten) te verkrijgen.
De toning van de relieken vond destijds plaats vanaf de 'dwerggalerij' (Vrijthofzijde) zodat de pelgrims, die massaal aanwezig waren, allen de relieken konden aanschouwen. De relieken van de verschillende heiligen moesten immers als voorbeeld gelden voor de mens om als christen te leven en desnoods het leven te geven voor het geloof om zo het rijk der hemelen te verdienen.